Domateste magnezyum eksikliği: alt yapraklar neden sararır?
Proverim ziraat ekibi · Güncelleme: 18 Kasım 2026

Domateste magnezyum eksikliği belirtileri
Magnezyum yaprağın yeşil rengini veren klorofilin tam ortasındaki atomdur. Eksildiğinde yaprak rengini kaybeder ama bunu belli bir düzenle yapar. Sararmanın tüm nedenlerini karşılaştırmak için: domates yaprak sararması.
01Alt yapraklarda damar arası sararma
İlk işaret yaşlı, alttaki yapraklarda görülür. Damarlar yeşil kalır, aralarındaki doku açık yeşile, sonra sarıya döner. Yaprak uzaktan "kafes" ya da "balık kılçığı" deseni gibi görünür.
02Meyve yükü artınca belirginleşir
Belirtiler çoğunlukla sezon ortasında, bitki üzerinde çok meyve varken yoğunlaşır. Bitki magnezyumu meyveye yakın yapraklardan çekip meyveye gönderir.
03Sararan alanlarda kahverengi lekeler
Eksiklik ilerledikçe sarı alanlar kahverengileşir, kurur; yaprak kenarları hafif yukarı kıvrılabilir, sertleşir.
04Belirti yukarı doğru ilerler
Önlem alınmazsa sararma alttan orta yapraklara doğru tırmanır. Yaprak kaybı büyüdükçe fotosentez düşer, meyve dolumu ve kızarma yavaşlar.
05Tepe yaprakları genelde yeşil kalır
Magnezyumda sararma aşağıdan başlar. Sararma tepeden, genç yapraklardan başlıyorsa demir, kükürt gibi başka bir nedene bakmak gerekir: domateste demir ve çinko eksikliği.
Sararan yaprak: magnezyum mu, başka bir şey mi?
Damar arası sararma tek bir besine özgü değildir. Yerine ve desenine bakarak ilk ayrımı yapabilirsiniz; kesin teşhis için yaprak analizi yaptırın.
| Belirti | Olası neden | Ne yapmalı |
|---|---|---|
| Alt yaprakta damar arası sararma, damar yeşil | Magnezyum eksikliği | Potasyum/magnezyum dengesine bakın; magnezyumlu gübre analize göre |
| Tepe yaprağında damar arası sararma | Demir eksikliği (kireçli toprakta sık) | Toprak pH'sına ve aşırı sulamaya bakın; kök sağlığını destekleyin |
| Alt yaprak tümden açık yeşil-sarı | Azot eksikliği | Gübre programını gözden geçirin |
| Alt yaprak kenarlarında yanık, kahverengi kenar | Potasyum eksikliği | Bkz. domateste potasyum |
| Lekeli, halkalı, hızla yayılan sararma | Hastalık olabilir | İl tarım müdürlüğüne ya da ziraat mühendisine danışın |
Toprakta magnezyum var, bitki neden alamıyor?
Potasyum, kalsiyum, magnezyum ve amonyum köke aynı kapılardan girmeye çalışan artı yüklü iyonlardır. Biri çok fazla olursa diğerlerinin önünü keser. Domates potasyumu çok sever; meyve dönemindeki yoğun potasyumlu gübre programı bu yüzden çoğu zaman potasyumun yol açtığı magnezyum eksikliği ile sonuçlanır. Potasyumun doğru dozu ve zamanı için: domateste potasyum.
Kumlu, hafif topraklarda magnezyum sulamayla kolayca aşağı yıkanır; asidik topraklar da magnezyumca fakir olabilir. Soğuk, aşırı ıslak ya da sıkışmış toprakta kök zayıf çalıştığından bitki topraktaki magnezyumu yeterince alamaz.
Kısacası çözüm her zaman "biraz daha magnezyum" değildir. Önce potasyum ile magnezyum arasındaki dengeye, sonra kökün durumuna bakılır.

Magnezyum sülfat mı, magnezyum nitrat mı?
Magnezyum sülfat (acı tuz)
- Magnezyumla birlikte kükürt (sülfat) verir.
- Hem topraktan/damladan hem yapraktan kullanılan en yaygın magnezyum kaynağıdır.
- Azot içermez; meyve döneminde gereksiz yaprak büyütmeden magnezyum vermek için uygundur.
- Kalsiyum nitratla aynı yoğun stok tankına konmaz; kalsiyum ve sülfat birleşip çökelti (alçı) yapabilir.
Magnezyum nitrat
- Magnezyumla birlikte nitrat azotu verir.
- Suda çok iyi çözünür; damlama ve yaprak uygulamasında hızlı etki için kullanılır.
- Sülfat içermediği için kalsiyumlu gübrelerle aynı stok tankında kullanılabilir.
- Azot da verdiği için meyve döneminde toplam azot hesabına dahil edilmelidir.
Domateste magnezyum eksikliği nasıl giderilir?
Teşhisi doğrulayın
Sararmanın alttan, damar aralarından başladığını görün. Emin değilseniz yaprak analizi yaptırın; analizde potasyum ile magnezyumun oranına da bakılır.
Potasyumu gözden geçirin
Potasyumlu gübreyi gereğinden fazla veriyorsanız dengeyi analiz sonucuna göre yeniden kurun. Çoğu durumda asıl düzeltme budur.
Hızlı destek: yapraktan
Yaprak uygulaması belirtileri en hızlı hafifleten yoldur ama etkisi geçicidir. Magnezyum sülfat ya da nitrat, etiketteki dozda, serin saatlerde uygulanır; sıcakta yaprak yakabilir.
Kalıcı çözüm: topraktan
Magnezyumu damlama ya da toprak gübresi ile verin; miktarı toprak analizine göre belirleyin, etiketteki doza uyun. Kumlu topraklarda az ve sık vermek yıkanmayı azaltır.
Kökü çalıştırın
Aşırı sulamayı kesin, toprağı havalandırın. Kök ne kadar canlıysa topraktaki magnezyum o kadar iyi alınır.
Domateste magnezyum ne işe yarar?
Magnezyum klorofilin merkezindeki atomdur; magnezyum olmadan yaprak güneş ışığını şekere çeviremez. Ayrıca yapraklarda üretilen şekerin meyveye taşınmasında da rol oynar. Bu yüzden eksikliğinde önce yaprak sararır, ardından meyve dolumu, tat ve kızarma yavaşlar.
Magnezyum aynı zamanda birçok enzimin çalışması için gereklidir. Yeterli magnezyum alan domates daha uzun süre yeşil yaprakla meyve doldurur.
Serada ve yoğun hasatlı tarlada alt yaprakların erken sararması, bitkinin meyveye yetecek kadar "yaprak fabrikasını" kaybetmesi demektir. Alt yaprak sararmasını yalnız yaşlanma sanıp geçmeyin; damar arası desen varsa magnezyumu kontrol edin.

Magnezyum toprakta, kök alsın
Magnezyum eksikliğinin büyük kısmı, topraktaki magnezyumun kök tarafından alınamamasından doğar. Proverim'in 5 Bacillus türü kök bölgesini canlandırır, verdiğiniz besinin köke ulaşmasına ve alınmasına yardımcı olur.
Proverim magnezyum gübresi değildir, gübre programınızın yerini almaz; magnezyum sülfat/nitrat ile aynı tanka konmaz, arada en az 1 hafta bırakılır.
- Daha geniş besin alan yüzey: B. subtilis oksin (IAA) ile yan ve kılcal kök oluşumunu destekler.
- Besin suyla gelir: B. amyloliquefaciens kök çevresinde nemin tutulmasına katkı sağlar.
- Potasyumu verimli kullanan bitki: B. licheniformis potasyum alımını destekler; aşırı potasyum yüklemesine gerek azalır, magnezyum dengesi korunur.
- Meyve yükü dönemine denk: 4–5 gerçek yaprakta topraktan · çiçeklenme sonrası yapraktan · meyve tutumunda topraktan.
- Proverim'in kendi denemesi (marul, Ankara Üni. 2022): 42. günde klorofil (SPAD) 37,57'den 86,50'ye çıktı (saksı, iklim odası; domates denemesi değildir).

Sık sorulanlar
Sorunuz yoksa domatesinizin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderin, ziraat mühendisimiz baksın.
WhatsApp'tan sorDomateste magnezyum eksikliği belirtileri nelerdir?
Alt ve yaşlı yapraklarda damarlar yeşil kalırken damar aralarının sararmasıdır. İlerleyen durumda sarı alanlar kahverengileşir, sararma yukarı yapraklara tırmanır ve yaprak dökümü artar.
Domateste magnezyum eksikliği nasıl giderilir?
Önce potasyum fazlası olup olmadığına bakılır, sonra magnezyum hem yapraktan (hızlı) hem topraktan (kalıcı) verilir. Miktar toprak/yaprak analizine göre belirlenir, etiketteki doza uyulur.
Domateste magnezyum eksikliği neden olur?
En sık nedeni fazla potasyumlu gübrelemedir; potasyum magnezyumun köke girişini zorlaştırır. Kumlu topraklarda yıkanma, asidik toprak, soğuk ve ıslak toprakta zayıf çalışan kök de eksikliğe yol açar. Ayrıntı: domateste potasyum.
Magnezyum eksikliği ilk hangi yapraklarda başlar?
Magnezyum eksikliği ilk olarak alttaki yaşlı yapraklarda başlar, sonra yukarı doğru ilerler. Sararma tepedeki genç yapraklarda başlıyorsa demir eksikliği daha olasıdır: domateste demir ve çinko eksikliği.
Domateste magnezyum sülfat ne işe yarar?
Magnezyum sülfat domatese magnezyum ve kükürt sağlar. Damar arası sararmayı hafifletmek için yapraktan, eksikliği kalıcı gidermek için topraktan ya da damladan kullanılır.
Domateste magnezyum nitrat ne işe yarar?
Magnezyum nitrat magnezyumla birlikte nitrat azotu verir ve suda çok iyi çözünür. Damlama ve yaprak uygulamasında hızlı magnezyum desteği için, özellikle kalsiyumlu gübrelerle aynı programda kullanılır.
Domateste magnezyum ne işe yarar?
Magnezyum klorofilin merkezindeki besindir; yaprağın fotosentez yapmasını ve şekerin meyveye taşınmasını sağlar. Eksikliğinde yaprak sararır, meyve dolumu ve kızarma yavaşlar.
Acı tuz domatese yarar mı?
Acı tuz magnezyum sülfattır; yalnız magnezyum eksikliği varsa yarar. Eksiklik yokken verilmesi bir fayda sağlamaz, fazlası kalsiyum alımıyla rekabet edebilir; analiz ve etiket dozu esas alınmalıdır.
Domateste magnezyum var mı?
Evet, domates meyvesinde magnezyum bulunur ama miktarı potasyuma göre azdır. Bitkideki magnezyumun önemli kısmı yapraklarda, klorofilin içindedir.
Bunlar da işinize yarar




Kaynaklar
- Royal Horticultural Society (RHS). Tomatoes: leaf problems. https://www.rhs.org.uk/problems/tomatoes-leaf-problems
- South Dakota State University Extension. Monitoring and Correcting Magnesium Deficiency in High Tunnels. https://extension.sdstate.edu/monitoring-and-correcting-magnesium-deficiency-high-tunnels
- Penn State Extension. Using Leaf Tissue Analysis for High Tunnel Tomato Nutrient Management. https://extension.psu.edu/using-leaf-tissue-analysis-for-high-tunnel-tomato-nutrient-management
- Westerfield, B., Mayfield, J., Kelley, W.T. (2022). Blossom-End Rot and Calcium Nutrition of Pepper and Tomato. University of Georgia Extension, Circular 938.