İçeriğe geç
Satın al
Domates ihracatı: sınırdan dönen partilerin nedenleri ve ihracatlık domates nasıl yetiştirilir?

Domates ihracatı: sınırdan dönen partilerin nedenleri ve ihracatlık domates nasıl yetiştirilir?

402 bin ton2025'te 51 ülkeye domates ihracatı
401 milyon $2025 domates ihracat geliri
92025'te pestisit nedeniyle AB sınırından dönen domates bildirimi

Proverim ziraat ekibi · Güncelleme: 18 Kasım 2026

Türkiye domates ihracatı: rakamlar ve pazarlar

Güneydoğu Anadolu İhracatçı Birlikleri verilerine göre Türkiye 2025'te 51 ülkeye 402.234 ton domates gönderdi ve 401,2 milyon dolar gelir elde etti. Bu, 2024'teki 426,7 milyon dolarlık gelirin altındadır. Toplam gelir tonaja bölündüğünde ortalama ihracat değeri kabaca 1 dolar/kg'a denk gelir; gerçek fiyat ise sezona, pazara, kaliteye ve kalibreye göre çok değişir.

Pazar (2025)İhracat değeriÜreticiyi ilgilendiren nokta
Romanya83,9 milyon $AB üyesi: AB kalıntı sınırları (MRL) ve sınır kontrolleri geçerli
Ukrayna63,5 milyon $Bitki sağlık sertifikası ve kalıntı analizi istenir
Rusya55,1 milyon $Karantina virüs ve zararlılarında çok sıkı; parti ve bölge bazında durdurma görülebiliyor
Bulgaristan40,0 milyon $AB üyesi: AB kuralları geçerli
Almanya23,5 milyon $Perakende zincirleri genellikle GLOBALG.A.P. ve kayıtlı üretim ister
Toplam (51 ülke)401,2 milyon $ · 402.234 ton2024: 426,7 milyon $

Sık sorulanlar

Türkiye en çok hangi ülkeye domates ihraç ediyor?

2025 verisine göre Türkiye en çok Romanya'ya domates ihraç etti (83,9 milyon dolar). Onu Ukrayna (63,5 milyon dolar), Rusya (55,1 milyon dolar), Bulgaristan ve Almanya izledi.

Rusya domatesleri neden geri gönderdi?

Rusya, Türk domatesi için uzun yıllar en kritik pazar oldu ve en sert kararlar da buradan geldi. 2015 sonundaki uçak krizinin ardından Türk domatesi 1 Ocak 2016'dan itibaren ambargoya alındı; 2017 sonunda kapı yeniden açıldı ama bu kez ton kotasıyla. Siyasi dönem kapandıktan sonra ise sorun bitki sağlığı ve kalıntı denetimine kaydı.

Rusya'nın tarım denetim kurumu Rosselkhoznadzor, Mayıs 2025'te Türkiye'den gelen narenciye, biber, domates, kabak ve armutta 2025 başından beri 184 karantina vakası bulduğunu açıkladı; bazı partilerde pestisit kalıntısı izin verilen sınırın yaklaşık 25 katıydı. Kurum, Türk tarafından resmî inceleme ve acil düzeltici önlem istedi.

Aralık 2025'te bir bölge denetiminde Fas ve Türkiye çıkışlı, toplam 33 tonluk üç domates partisi incelendi; 8 tonluk partide domates kahverengi buruşuk meyve virüsü (ToBRFV) ve pepino mozaik virüsü (PepMV) tespit edildi ve bu partinin girişi yasaklandı. Aynı iki virüs, Aralık 2020'de İzmir ve Antalya çıkışlı domates ve biber için Rusya'nın getirdiği kısıtlamanın da gerekçesiydi.

Ders açık: Rusya pazarında tek bir partideki virüs ya da kalıntı, yalnız o firmayı değil bazen bütün bir bölgeyi etkileyebiliyor. Bu yüzden ihracatçı firmalar üreticiden sertifikalı fide, kayıtlı ilaç kullanımı ve analiz sonucu ister.

Rusya domatesleri neden geri gönderdi?

Sık sorulanlar

Rusya'ya domates ihracatı var mı?

Evet, Rusya'ya domates ihracatı sürüyor; 2025'te Rusya 55,1 milyon dolarla Türkiye'nin üçüncü büyük domates pazarı oldu. Ancak karantina virüsü ya da kalıntı bulunan partiler ve bazen belirli bölgeler denetimle durdurulabiliyor.

Domates partileri sınırdan neden döner? 6 neden

Geri dönen her parti, tarlada atlanmış bir adımın faturasıdır. En sık rastlanan nedenler şunlar:

  1. İlaç kalıntısı (MRL aşımı)01

    İlaç kalıntısı (MRL aşımı)

    Her ülke, her etken madde için meyvede kalabilecek en yüksek miktarı (MRL) belirler. Türkiye'de serbest bir ilaç hedef ülkede yasak ya da çok daha düşük sınırlı olabilir. Greenpeace Türkiye'nin RASFF 2025 derlemesine göre Türkiye, AB'de pestisit bildirimi en çok olan ikinci ülke oldu (105 bildirim); sınırdan geri çevrilen 51 ürünün 27'si biber, 9'u domatesti. AB ayrıca 2025/1441 sayılı tüzükle Ağustos 2025'ten itibaren Türkiye menşeli domates sevkiyatlarının %20'sini pestisit kalıntısı için kimlik ve fiziksel kontrole tabi tuttu; yani her beş partiden biri sınırda ayrıca denetleniyor.

  2. Karantina virüsleri ve zararlılar02

    Karantina virüsleri ve zararlılar

    ToBRFV, PepMV ve domates güvesi (Tuta absoluta) gibi etmenler alıcı ülkenin karantina listesinde olabilir. Bulunduğunda parti geri gönderilir ya da imha edilir. Bu etmenler tohum, fide, el ve aletle taşınabilir; şüphede il tarım müdürlüğüne ya da ziraat mühendisine başvurun.

  3. Belge, sertifika ve etiket03

    Belge, sertifika ve etiket

    Bitki sağlık sertifikası, kalıntı analiz raporu, üretici kodu, parti numarası ve etiket bilgileri tutarlı olmalıdır. Etiketsiz koliler ya da belgeyle uyuşmayan bilgiler partinin kapıdan dönmesine yeter.

  4. Kalibre ve görünüş04

    Kalibre ve görünüş

    Ticari standartlar sınıfa göre şekil, kusur ve çap birliği ister. Aynı kolide çok farklı boylar, lekeli, çatlak ya da şekli bozuk meyveler alıcının partiyi düşük sınıftan değerlemesine veya reddetmesine yol açar.

  5. Raf ömrü: yolda yumuşama ve çatlama05

    Raf ömrü: yolda yumuşama ve çatlama

    Tır ya da gemi yolculuğu günler sürer. Kalsiyum ve potasyum alımı zayıf, düzensiz sulanmış bitkinin meyvesi daha çabuk yumuşar, çatlar, sap bölgesinden bozulur. Soğuk zincirin kopması da süreci hızlandırır.

  6. Renk homojenliği06

    Renk homojenliği

    Alıcı, kolide aynı olgunluk düzeyinde ve düzgün renk dönen meyve ister. Sarı omuz, lekeli kızarma ya da aynı kolide yeşil ve kırmızının karışması sınıf düşürür. Uzak pazara genellikle renk dönmeye başlamış meyve gönderilir.

İhracatlık domates için üretici kontrol listesi

Sertifikalı tohum ve fideyle başlayın

Fideyi kayıtlı fidelikten, sertifikalı tohumdan alın; çeşidin hangi virüslere dayanıklı ya da toleranslı olduğunu tohum firmasından yazılı öğrenin. Seraya giriş-çıkışta el, alet ve ayakkabı hijyeni uygulayın.

İyi Tarım ya da GLOBALG.A.P. kaydı

İyi Tarım Uygulamaları sertifikası ve AB perakendesinin sık istediği GLOBALG.A.P., üretimin kayıtlı ve izlenebilir olduğunu belgeler. İhracatçı firmanızla hangi belgenin istendiğini sezon başında konuşun.

İlacı hedef ülkeye göre seçin

İlacı ziraat mühendisinin reçetesiyle kullanın. Etken maddenin hem Türkiye'de ruhsatlı olduğuna hem de hedef ülkenin MRL listesinde uygun olduğuna bakın. Etikette yazan doz ve hasat öncesi bekleme süresine harfiyen uyun; bekleme süresi dolmadan hasat yapmayın.

Her şeyi kaydedin

Hangi gün, hangi ilaç, hangi doz, hangi parsel; hangi gübre ne zaman verildi; hasat tarihi. Kayıt, sınırda bir sorun çıktığında partinin izini sürmenin tek yoludur ve ihracatçı firmalar bunu ister.

Hasat öncesi analiz

Hasattan önce ihracatçıyla birlikte yetkili laboratuvarda kalıntı analizi yaptırın. Sınıra yakın bir sonuç çıkarsa o partiyi ihracata değil iç pazara yönlendirmek, geri dönen tırın maliyetinden ucuzdur.

Serin saatte hasat, kesintisiz soğuk zincir

Sabah serininde hasat edin, meyveyi güneşte bekletmeyin, hızla pakethaneye ulaştırın. USDA verilerine göre renk dönmemiş olgun-yeşil domates 12,5–15 °C'de, açık kırmızı domates 10–12,5 °C'de taşınır; 10 °C'nin altı soğuk zararına, dengesiz kızarma ve erken yumuşamaya yol açabilir.

Kalite tarafı: sertlik, kalibre, renk ve Brix

Belgeler partiyi kapıdan geçirir; fiyatı ise meyvenin kendisi belirler. Bu dört kalite ölçütü büyük ölçüde tarlada, kök ve besin dengesiyle şekillenir.

ÖlçütNeye bağlı?Tarlada ne yapılır?
Sertlik ve raf ömrüHücre duvarında kalsiyum, düzenli su, çeşitToprağı ne kurutun ne boğun; kalsiyumun meyveye taşınması düzenli suyla olur. Bkz. kalsiyum eksikliği
Kalibre (çap birliği)Meyve yükü, su ve besin sürekliliği, salkım seyreltmeSalkımda meyve sayısını dengeleyin; meyve büyüme döneminde su ve besini kesintisiz tutun
RenkPotasyum, sıcaklık, ışıkMeyve döneminde potasyumu ihmal etmeyin; aşırı sıcakta gölgeleyin. Bkz. domateste potasyum
Brix (şeker)Çeşit, ışık, potasyum, aşırı sulama ve aşırı azotOlgunlaşma döneminde fazla sudan ve fazla azottan kaçının
Çatlak ve meyve ucu kararmasıDüzensiz sulama, kalsiyumun meyveye ulaşamamasıAni bol sulamadan kaçının. Bkz. domates neden çatlar

Kalıntıda değil, kalitede destek

Açık konuşalım: kalıntı riskini ilaç seçimi ve bekleme süresi belirler; gübre bunun yerine geçmez. Proverim bir ihracat belgesi ya da kalıntı çözümü değildir; karantina etmenleri için tek adres il tarım müdürlüğü ve ziraat mühendisidir. Proverim'in yeri, meyvenin kalitesini belirleyen kök ve besin tarafıdır.

B. licheniformis potasyum alımını destekleyerek meyve dolgunluğuna ve kızarmaya katkı sağlar. B. megaterium topraktaki bağlı fosforu çözer. B. subtilis kılcal kök gelişimine yardım eder; daha geniş kök, kalsiyum ve suyun düzenli alınmasına destek olur. B. amyloliquefaciens kök çevresinde su tutan bir tabaka oluşturur. Yunanistan'da endüstriyel domateste türlerin ayrı ayrı denendiği bir çalışmada (Katsenios ve ark., 2021) B. pumilus uygulamasında Brix 4,0'dan 4,75'e çıktı, B. megaterium uygulamasında likopen %52,8 arttı; sonuçlar o çalışmadaki suşlara ve koşullara aittir.

Bakanlık lisanslıdır (Tescil 2022TO2638, Lisans 3337). Gübre programınızın yerini almaz; verdiğiniz besinin köke ulaşmasına yardım eder.

  • Kök hacmi: kalsiyum ve suyun meyveye düzenli taşınmasını destekler
  • Potasyum alımı: renk, dolgunluk ve Brix tarafına katkı sağlar
  • Resmi takvim: 4–5 gerçek yaprakta topraktan · çiçeklenme sonrası yapraktan · meyve tutumunda topraktan
  • Doz: topraktan 1 L / 200 L su (2 dekara kadar) · yapraktan 1 L / 300 L su (3 dekara kadar); damlada sulamanın son 15–20 dakikası, ardından 5 dk temiz su
  • İlaç programıyla uyum: zirai ilaçtan sonra en az 1 hafta, bakırlıdan sonra en az 10 gün ara; aynı tankta karıştırmayın
Proverim Mikrobiyal Gübre 1 litre

Sık sorulanlar

Sorunuz yoksa domatesinizin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderin, ziraat mühendisimiz baksın.

WhatsApp'tan sor
Türkiye kaç ton domates ihraç ediyor?

Türkiye 2025'te 51 ülkeye 402.234 ton domates ihraç etti ve 401,2 milyon dolar gelir elde etti. 2024'te gelir 426,7 milyon dolardı.

Domates ihracatı nasıl yapılır?

Domates ihracatını genellikle ihracatçı birliğine kayıtlı firmalar yapar; üretici ürününü bu firmaların pakethanesine sözleşmeyle verir. Partiye bitki sağlık sertifikası, kalıntı analizi ve standart denetimi gerekir; üreticiden de kayıtlı, izlenebilir üretim ve çoğu zaman İyi Tarım ya da GLOBALG.A.P. belgesi istenir.

İyi tarım domates nedir?

İyi tarım domates, İyi Tarım Uygulamaları kurallarına göre kayıtlı, denetimli ve izlenebilir şekilde üretilip sertifikalandırılmış domatestir. İlaç, gübre ve sulama kayıtları tutulur, bağımsız kuruluşça denetlenir; ihracatta alıcıların güven aradığı belgelerden biridir.

Domates ihracat yasağı var mı?

Domates ihracatında yasak ve kısıtlamalar çoğunlukla alıcı ülkelerden gelir. Rusya'nın 2016 ambargosu ve sonraki kota dönemi ile virüs ya da kalıntı bulunan partilere getirilen durdurmalar buna örnektir; güncel durumu Ticaret Bakanlığı ve ihracatçı birliklerinden takip edin.

Domates raf ömrü ne kadardır?

Domatesin raf ömrü olgunluğuna ve sıcaklığa bağlıdır; renk dönmemiş olgun-yeşil domates 12,5 °C civarında yaklaşık iki haftaya kadar kalitesini korur. Kırmızı olgun domates oda sıcaklığında birkaç gün içinde tüketilmelidir; 10 °C'nin altında uzun bekletme aromayı ve dokuyu bozar.

Domates kalibre nedir?

Domates kalibresi, meyvelerin çapına göre sınıflandırılmasıdır. UNECE/AB domates standardında boy kodları milimetre aralıklarıyla tanımlanır ve aynı ambalajdaki meyvelerin boyunun birbirine yakın olması istenir; kalibre makinesi bu ayırmayı otomatik yapar.

İhracat domates fiyatları neye göre belirlenir?

İhracat domates fiyatı pazar, sezon, kalite sınıfı, kalibre ve belgeye göre belirlenir. 2025'te toplam gelir tonaja bölündüğünde ortalama değer yaklaşık 1 dolar/kg'a denk gelir; kış aylarında ve kaliteli partilerde fiyat bu ortalamanın üstüne çıkabilir.

Bunlar da işinize yarar

Kaynaklar
  1. Dünya Gazetesi (11 Ocak 2026). Domates ihracatında 401 milyon dolar: Sektör 2026'dan umutlu (Güneydoğu Anadolu İhracatçı Birlikleri verisi). https://www.dunya.com/sektorler/tarim/domates-ihracatinda-401-milyon-dolar-sektor-2026dan-umutlu-haberi-810828
  2. Interfax (5 Mayıs 2025). Rosselkhoznadzor: Türkiye'den gelen bitkisel üründe sorunlar artıyor. https://interfax.com/newsroom/top-stories/111264/ · FreshPlaza: Russia reports spike in phytosanitary violations in Turkish produce imports. https://www.freshplaza.com/europe/article/9728560/russia-reports-spike-in-phytosanitary-violations-in-turkish-produce-imports
  3. Yabiladi (Aralık 2025). Rusya, Fas ve Türkiye çıkışlı domateste ToBRFV ve PepMV tespit etti. https://en.yabiladi.com/articles/details/184387/
  4. East Fruit (7 Aralık 2020). Russia bans tomatoes and peppers imports from two Turkish provinces. https://east-fruit.com/en/news/russia-bans-tomatoes-and-peppers-imports-from-two-turkish-provinces
  5. Avrupa Komisyonu Uygulama Tüzüğü (AB) 2025/1441 — Türkiye menşeli domateste resmi kontrol sıklığı %20 (KPMG Türkiye gümrük bülteni, Ağustos 2025). https://kpmgvergi.com/yayinlar/mali-bultenler/gumruk/greyfurt-domates-kimyon-ve-kuru-incir-ihracatinda-ab-kontrol-duzenlemeleri-hakkinda-yazi-yayimlanmistir/3177
  6. Dünya Gazetesi (9 Ocak 2026). Gıda ihracatında alarm: Türkiye, en çok pestisit bildirimi alan ikinci ülke (Greenpeace Türkiye, RASFF 2025). https://www.dunya.com/sektorler/gida/gida-ihracatinda-alarm-turkiye-en-cok-pestisit-bildirimi-alan-ikinci-ulke-haberi-810673
  7. Yıldıztekin, M., Tuna, A. L. (2012). Muğla ilinde seralarda dışsatıma yönelik domates üretimi ve pazarlaması. Ege Üniv. Ziraat Fak. Derg. 49(2):175–185.
  8. Suslow, T. V., Cantwell, M. Tomato. USDA Agriculture Handbook 66: The Commercial Storage of Fruits, Vegetables, and Florist and Nursery Stocks. https://webarchive.library.unt.edu/eot2008/20090305020046/http:/www.ba.ars.usda.gov/hb66/138tomato.pdf
  9. UNECE Standard FFV-36: Tomatoes (pazarlama ve kalite kontrol standardı). https://unece.org/trade/wp7/FFV-Standards
  10. Katsenios, N. ve ark. (2021). Evaluation of plant growth promoting bacteria strains on growth, yield and quality of industrial tomato. Microorganisms 9:2099. https://doi.org/10.3390/microorganisms9102099
Domates gübresiProverim · 949 TL'denSatın al